فرهنگ عزاداری 1
موضوع فرهنگ عزاداری از یکی دو دهه قبل تاکنون به دلیل انحرافات زیادی که در عزاداری ها مشاهده شد ، مورد بحث های زیادی قرار گرفت.
این انحرافات در عزاداری ها مطمئنا از ناحیه غرب بویژه انگلیس بوده و سعی دارد تا جوانان مارا از درک اصل و اساس قیام امام حسین (ع) دور کند.
این انحرافات با تدابیر بسیار ویژه و پیچیده ایی طراحی شده که نه تنها در شهرستان ها بلکه در روستا های ما نیز نفوذ کرده است.
متاسفانه این انحرافات در روستای کارمزد نیز تا حدودی مشاهده می شود. روستایی که گذشته ای بسیار بلند و افتخار آمیز دارد. روستایی که به عالِم و عالِم پرور بودن مشهور است. شاید کسی از روستاهای اطراف یا شهرستاهای دیگر باور نکند که کارمزد دارای مجتهد بوده است ، اما روستای کارمزد افتخاری به این بزرگی دارد.
اما در حال حاضر ما نیاز داریم تا روحانیون و روشنفکران ما وارد این موضوع شده و به فکر راه حلی برای آن باشند. ولی نباید انفعالی عمل کرد و یک شبه تمام این انحرافات در عزاداری را رد کرد و با آن مبارزه کرد.در این گونه مسائل حساس با جلساتی که خود روحانیون و روشنفکران بایستی با هم داشته باشند این موضوع مطرح و مورد بحث و بررسی قرار گرفته و برای از بین بردن این الگو عزاداری که به نظرمان اشتباه است،یک الگو و فرهنگ عزاداری خوب که بتواند تمام اقشار مختلف را به خود جذب کند را داشته باشیم.
بررسی تاریخی نفوذ مسیحیت در شکل عزاداری
در زمان شاه عباس مسيحيان نفوذ و زد و بندهاي زيادي با دربار داشتند، به همين علت مسائلي وارد تشکيلات و دربار صفوي شد که علما نمي توانستند براي مقابله با آن کاري کنند؛ البته تذکر مي دادند که اين رسوم مسيحيت است و جايي در اسلام ندارد اما در نهايت مجبور به تمکين بودند.
از طرف ديگر چون صفويان دنبال توجيه حکومت خود به عنوان شيعه بودند، بعضي از ارشادات و رهنمودهاي علماي شيعه را مي پذيرفتند ولي در بعضي از امور علما توان اعتراض نداشتند چون اين مسايل توسط علماي منحط که جيره خوار دربار بودند، اوج مي گرفت.
در زمان شاه عباس فردي از طرف دربار به اروپا فرستاده شد تا در مراسمي که حواريون براي شهادت(!) مسيح در شهر لوور انجام مي دادند حضور يابد.
در آن مراسم از آلاتي چون عّلم و.. براي گراميداشت مسيح استفاده شده بود که نماينده اعزامي در بازگشت به دربار صفوي کاربرد آنچه را ديده بود براي عزاداري امام حسين(ع) پيشنهاد داد که شاه عباس با روي باز پذيرفت...
استدلال شاه عباس اين بود که اولا ما با برادران مسيحي مشکلي نداريم، ما با آنها راحت تر از سني هاي مسلمان زندگي مي کنيم لذا احساس غرور مي کرد که اين مراسم را بگيرد و در تشکيلات عزاداري وارد کند چون اينها را عامل هيجان و برانگيختن شيعه مي دانست.
مردم با شنيدن صداي طبل و سنج راه مي افتادند و زنجير و سينه مي زند حتي اين علامتي که الان وجود دارد و متاسفانه ساليان سال است از آن استفاده مي کنند، از همين زمان باب شد.
توهمات و خرافات
در زمان قاجار عَلم کشي و اين سبک عزاداري اوج گرفت؛ در زمان پهلوي رضاخان مخالف عَلم کشي بود اما انگليس به او دستور داد که به علم و کتل بي اعتنا باشد.
توهمات و خرافاتی که درباره عاشورا و امام حسین مطرح است: «انگاره هاي مسيحيت وقتي در دوران صفويه اوج گرفت کم کم اين توهم بوجود آمد که امام حسين(ع) مثل مسيح کشته شده تا گناهان شيعيان بخشيده شود!! همان تفکري که در مسيحيت وجود دارد...»
عوامل بيگانه در هر دوره به صورت مستقيم و غير مستقيم افراد و افکار خودشان را در راس برنامه ريزي ها و سياست گذاري ها قرار مي دهند و با حمايت هاي مالي برنامه هاي وسيع خودشان را براي ترويج خرافات در عزاداري ها همچنين ساير زواياي فرهنگي به مرحله اجرا مي گذارند.
اما بايد دانست آنچه امروز در دل و جان مردمان ايران زمين وجود دارد؛ ارادتي است عميق و قلبي به خاندان پاک و مطهر اهل بیت (ع) .
اگرچه نبايد از سوء استفاده های بيگانه بر اين احساس مردمي و خودجوش غافل ماند.
پاسخ علما به نحوه برگزاری عزاداری :
مقام معظم رهبري: عزاداري به همان صورت متعارفي كه از قديم متداول بوده برگزار شود.
مقام معظم رهبري: از هر گونه كاري كه موجب وهن مذهب باشد، پرهيز شود.
آيت الله مكارم شيرازي: بايد چنان باشد كه بهانه اي به دست دشمنان اسلام ندهد و موجب سوء استفاده از آن نشود.
پاسخ علما به بهترین شیوه برگزاری مراسم عزاداری :
آيت الله مكارم شيرازي (دام ظله العالي) در اين مورد صحبت كاملي دارند كه به طور مختصر به شرح زير مي باشد. بهترين شيوه عزاداري شامل موارد:
1- تشكيل مجالس با شکوه عزاداري
2- ذكر اهداف مقدس امام حسين (ع)
3- ذکر تاريخچه کربلا و تحليل فرازهايي از آن
4- تشكيل دستجات عزاداري به همراه شعارهاي بيدار کننده و سازنده
5- پخش پوسترهاي پر محتوي
6- استفاده از پلا كاردهايي با شعارهاي جالب و جاذب و روشن کننده اهداف امام حسين (ع) و مانند آن
استفاده از نام امام حسين (ع) در چارچوب دين
یکی از سوالاتی که خیلی مهم می باشد چون اینقدر به برگزاری این مراسم توصیه شده آیا باید به هر نوعی که شده عزاداری انجام داد؟
اين فكر اشتباه است كه بعضي هم مي گويند اين كار عشق است و با عقل و يا دين كاري ندارد. چون امام حسين (ع) براي حفظ دين شهيد شد، حال چطور مي شود كه امام حسين (ع) راضي باشد عزاداري او بر خلاف مباني ديني باشد. پس بايد كارهايي هم كه به نام امام حسين (ع) انجام مي گيرد بايد در چارچوب دين و شريعت باشد.
امام خميني (ره) در اين رابطه فرمودند: ما و هيچ يك از دينداران نمي گوييم كه با اين اسم هر كس هر كاري مي كند خوبست. چه بسا علماء بزرگ و دانشمندان اين كارها را ناروا دانسته و به نوبه خود از آن جلوگيري کردند.
استاد شهيد مطهري (ره) در اين رابطه مي فرمايد: بعضيها مي گويند:« هدف وسيله را مباح مي كند. هدف خوب باشد وسيله ات هر چه شد، شد. در اينجا هم گريه بر امام حسين (ع) خوب است به هر وسيله اي كه شده باشد. همين كه اشک جاري مي شود به هر وسيله ممکن خوب است. شيپور بزنيم، طبل بزنيم، معصيت كاري كنيم، به بدن مرد لباس زن بپوشانيم، عروسي قاسم جعل و تحريف كنيم! »
اين چه حرف شريعت خراب كني است. به خدا قسم بر خلاف گفته امام حسين (ع) است. اما حسين (ع) شهيد شد تا اسلام بالا برود، نه اينکه بهانه اي شود كه پا روي سنن اسلامي بگذارند. مكتب حسين (ع) مكتب انسان سازي است نه مكتب گنهكارسازي.
در پایان نظر کامل آیت الله مکارم شیرازی نسبت به نحوه برگزاری مراسم عزاداری:
باید همه بکوشند با خالصترین نیات در این مراسم شرکت جسته، و قلب و روح خود را در اختیار سالار شهیدان قرار دهند، و به اهداف والای این قیام بزرگ تاریخ اسلام و بشریت بیاندیشند، و گویندگان عزیز و نویسندگان محترم اهداف مهم این قیام پربار را تشریح کرده، و سوگواران را روز به روز با آن آشناتر سازند تا مصداق کامل «عارفا بحقه » حاصل گردد .
انشاءالله در پستی دیگر جلسه ای که در شب عاشورا در حسینیه امامزاده حسن (ع) ، در مورد موضوع چگونگی برگزاری مراسم عزاداری برگزار شد ، در وبلاگ بصورت کامل قرار خواهم داد.